Skip to content

ప్రజాకవి హన్మంతు

May 10, 2010
May 6th 2010, Visalandhra Daily
స్ఫూర్తి
కామ్రేడ్‌ సుద్దాల హన్మంతు కవిగా, కళాకారుడుగా, అంతకుమించి క్రమశిక్షణ కలిగిన కమ్యూనిస్టుగా జీవితమంతా కష్టజీవుల కోసం, కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం కోసం అంకితం చేసిన వ్యక్తి. శత్రువుతో పోరాడి నెగ్గినా-క్యాన్సర్‌ వ్యాధితో పోరాటంలో ఓడిపోయి అక్టోబరు 10, 1982న కన్నుమూశారు.
పుట్టింది రామన్నపేట తాలూకా పాలడుగు గ్రామ పేద పద్మశాలి కుటుంబంలో, విద్య పెద్దగా లేదు- ఆనాడు చదువుకు అవకాశాల్లేవు. వీధిబడిలో ఉర్థూ, తెలుగుభాషలు నేర్చుకున్నాడు. శతకాలు, కీర్తనలు, సీస, కంద పద్యాలు కంఠస్థం చేశాడు. బాల్యంలో యక్షగానాలు, కీర్తనలు, భజనల్లాంటి కళారూపాలంటే ఆసక్తి వుండేది. అందుకే యక్షగానాల్లో పాత్రలు ధరించారు. గొంతెత్తి పాడటం నేర్చుకున్నాడు.
అవి నిజాం రాచరిక నిరంకుశత్వం విలయతాండవం చేస్తున్న రోజులు. దొరలు- జమీందార్లు, పటేల్‌- పట్వారీలు, గ్రామ పెత్తందార్ల ఇష్టారాజ్యం సాగుతున్న కాలం. వెట్టిచాకిరి ప్రజలకి గుదిబండగా మారిన దుర్దినాలు. హన్మంతు తండ్రి ఆయుర్వేద వైద్యవృత్తితో కుటుంబం గడుస్తోంది. హన్మంతు బతుకుతెరువు కోసం ఉద్యోగానికి హైదరాబాదు చేరాడు. ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో అటెండరుగా పనిచేశాడు. ఆర్యసమాజం వైపు ఆకర్షితుడై కార్యకర్తగా పనిచేశాడు.
ఇంతలో ఆంధ్ర మహాసభ మహోద్యమంగా మారు తోంది. పల్లెపల్లెనా”సంఘం” వెలుస్తోంది. ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేసి పల్లెల వైపు పయనించాడు హన్మంతు. ఆంధ్ర మహాసభ 11వ మహాసభ భువనగిరి పట్టణంలో జరుగుతుంది. యువతరం నాయకుడు-విప్లవ నాయకుడు కామ్రేడ్‌ రావి నారాయణరెడ్డి ఆ మహా సభకు అధ్యక్షులు. హన్మంతు అక్కడికి చేరాడు. వాలంటీరుగా పనిచేశాడు. నాయకుల సందేశాలు విని, మహాసభ నిర్ణయాలు తెలుసుకొని, ఆర్య సమాజాన్ని విడిచి ఆంధ్ర మహాసభ ఆశయాలను, కమ్యూనిస్టు సిద్ధాంతాన్ని ఆదర్శంగా తీసుకున్నాడు.
సుద్దాల గ్రామంలో స్థిరనివాస మేర్పరుచుకొని, చుట్టు ప్రక్కల గ్రామాల్లో ”సంఘం” స్థాపించడానికి, పంచ కమిటీలు నియమించడానికి హన్మంతు కృషి చేశాడు.
దొరల- జమీందార్ల దౌర్జన్యం, ప్రభుత్వపు దౌర్జన్యమూ పెరిగింది. 1946లో నల్లగొండజిల్లాలో మార్షల్‌ లా విధించబడింది. దాడుల నెదుర్కోవడానికి ఆంధ్ర మహాసభ, కమ్యూనిస్టు పార్టీల నాయకత్వాన దళాలు ఏర్పడ్డాయి. దళంలో చేరి, శిక్షణ పొంది శత్రువు నెదిరించడానికి తుపాకి పట్టాడు హన్మంతు. ప్రజల్ని కదిలించడానికి, కలం కదిపాడు-గొంతు విప్పాడు. పోరాట లక్ష్యాన్ని వివరిస్తూ నిజాం, నియంత, దొరల దేశ్‌ముఖుల క్రూరత్వాలను తెలుపుతూ, ప్రజల భాషలో, జానపద శైలిలో పాటలు రాస్తూ, గానం చేస్తూ కదనరంగంలో నిలిచాడు హన్మంతు. అనేక మంది కవులు, కళాకారులు తమ కలాలు, గళాలు కలిపారు. అయితే తిరునగరి రామాంజనేయులు, సుద్దాల హన్మంతు రణరంగంలో వున్న ప్రజాకవులు. హన్మంతు అనుచరుడు, సహచరుడు అమరజీవి యాదగిరి ఈటెలలాటి మాటలతో పాటనల్లి పోరాట రంగంలో నేలకొరిగాడు.
పల్లెపాడు ప్రాంతంలో ”సంఘం” పెట్టాడని, ఎర్రజెండా ఎత్తాడని, తిరుగుబాటును రేపుతున్నాడని, కమ్యూనిస్టని హన్మంతు పై వారెంటు జారీ చేసింది నిజాం ప్రభుత్వం. పట్టుకోవడం మాత్రం దాని వశం కాలేదు.
హైద్రాబాద్‌ రాష్ట్రాన్ని యూనియన్‌ సైన్యాలు ఆక్రమించుకున్నాయి. నిజాం పాలన అంతమైనా కమ్యూనిస్టులపై దాడి పెరిగింది. అడవుల్లో అజ్ఞాత జీవితం గడుపుతున్న హన్మంతును విషపు పురుగు కాటు వేసింది. చికిత్స చేయించుకోవటం కష్టమైంది. అతి కష్టంమీద మారువేషంలో బొంబాయి చేరాడు.
1952 మొదటి సాధారణ ఎన్నికలు ప్రకటించగానే బొంబాయి నుండి సుద్దాల చేరుకున్నాడు. పిడిఎఫ్‌ అభ్యర్థుల విజయానికై ప్రచార రంగంలో దూకాడు. పాటల, బుఱ్ఱకథ, గొల్లసుద్దలు, ఫకీరు, సాధువేషాలు, పిట్టలదొర, బుడబుక్కల వేషం, రకరకాల వేషాలతో ప్రదర్శనలిచ్చి వేలాది ప్రజలను ఉర్రూత లూగించాడు. ప్రజా కళాకారుడుగా, కమ్యూనిస్టు పార్టీ కార్యకర్తగా తన కలాన్ని, గళాన్ని శక్తినంతా వినియోగించి ఆనాటి నుండి జీవితం చివరి ఘడియల దాకా కృషి చేశాడు. పల్లెపల్లె తిరుగుతూ ప్రజా సమస్యలు తెలుసుకున్నాడు. తన రచనల యితివృత్తాలు ప్రజల జీవితాలు- ప్రజా పోరాటాలుగా ఎంచుకున్నాడు. ప్రజల భాషలో జానపద శైలిలో రాసి, గానం చేసిన ప్రజా కళాకారుడు కామ్రేడ్‌ హన్మంతు.
తాలూకా, జిల్లా పార్టీ మహాసభలకు ప్రతినిధిగా హాజరయ్యాడు. పార్టీ నిర్ణయాలను, పోరాట లక్ష్యాలను పాటల్లో ప్రజలకు వివరించాడు.
హన్మంతు పాటలు తెలంగాణ మంతటా వ్యాపించాయి. ఎంతోమంది హన్మంతు శిష్యులుగా, ప్రజా కళాకారులుగా మారారు. హన్మంతు తన కుటుంబాన్ని పార్టీ కుటుంబంగా తీర్చిదిద్దాడు. ఆరోగ్యం క్షీణించినా-లక్ష్యం కోసం నిరంతరం కృషి చేసిన వ్యక్తి. సుద్దాల గ్రామ సర్పంచ్‌గా దొరల నెదిరించి గెలిచాడు. చనిపోయేనాటికి ఆ పదవిలో వున్నాడు. 70 సంవత్సరాలు నిండినా శక్తికొలదీ తన పార్టీకి సేవ చేయాలనే తపన వున్న వ్యక్తి. స్వార్థం ఎరగని వ్యక్తి, కపటం తెలియని మనిషి, మల్లెపూవులాంటి మనసు-జీవితమంతా భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆశయం కోసం, ప్రజాకళల  ద్వారా పోరాడిన వ్యక్తి-ప్రజాకవి కామ్రేడ్‌ సుద్దాల హన్మంతు. వారికిదే శతజయంతి నివాళి

Song of the Land

October 10, 2004

 The inspiration of his lyrics helps Ashok Teja move on in life and profession

ashok-teja1

A LESSER soul might have been crushed. But, this unassuming star was destined to rise, to scale great heights and do yaavat Telugu jaati proud. There were setbacks when he ventured out of Suddala, a tiny sleepy village in Nalgonda district, to seek a fortune in tinsel town. In a freewheeling interview , Praja Kavi, Suddala Ashok Teja, recipient of the National Award (2003) for penning a soul-stirring song Nenu saitham… in Chiranjeevi-starrer, Tagore, makes you feel every minute that you are at the right place talking to the right person and doing exactly what is the most right thing.

Thought-provoking

 His songs are not the mantra of happiness and prosperity that opens the door to all the good things of life, family, happiness and the joy of living. His thought-provoking lyrics prompt you to slow down and take a peek into the travails of the commoner who forms the lowest stratum of social set-up.

When fagged out, Teja goes back to village to refresh and rejuvenate. “A typical rural backdrop is my treasure trove. It is a great source of inspiration for my songs,” says the bard who is very upfront about his background and emphasises that it is because of the adverse conditions he faced that he emerged a winner.

The pain and anguish he underwent since his childhood infused a unique creativity in him forcing people to drown themselves in the soulful depth of his lyrics.

Though the thunderous applause he received reverberated in the gullies of Delhi, his passion lies in villages. Ashok Teja has revolutionised the folklore even while preserving its traditional feel. His writings are touchy, classy, timeless and absolutely fabulous.

The National Award bestowed in recognition of his innate talent has placed the young lyricist on a pedestal adorned by the likes of the legendary Sri Sri and a veteran like Veturi Sundararama Murthy. Sri Sri bagged the coveted honour for his inspiring number Telugu veera levara… penned for the film, Alluri Seetaramaraju and Veturi was adjudged the best lyricist for churning out a moving song Raali poye puvva…neeku raagaalenduke… in film Maatrudevo Bhava.

Nature wise

Teja has his own style of unwinding himself. He escapes to the countryside, huddles in the lap of nature and walks down the long streets to view the breathtaking scene of village belles crooning the harvest song as dawn breaks out. “I let my eyes drink in the beauty of small things around me which clearly reflect in my writings. I get a rush of ideas at the mere sight of a village,” he confesses. “I have read them all, from Nannaya to Narayana Reddy and Kandukuri Veeresalingam to Yandamuri Veerendranath,” says he who has rendered over 1,000 lyrics for nearly 500 Telugu films. His diminutive stature belies the towering personality that he is within. A blend of humility and brains, Ashok Teja is a survivor all the way.

Courtesy: The Hindu

URL: http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2004/10/05/stories/2004100500580400.htm

Suddala Ashok Teja Interview by Telugu Cinema

August 27, 2004

suddalaashokteja

Aug 27, 2004 – 8:10:00 AM
By sri
      
Though Suddala Ashok Teja wrote almost 1000 songs in films, he suddenly shot into fame with the national award; everyone started talking about him. I tried to locate him through the limited sources I have, and finally, with the help of a friend in Hyderabad, I was able to talk to him. Here are the excerpts from the interview.

Sri: Hello, sir! First of all, let me congratulate you on the award! I know you are already getting a lot of calls on that, but we’re just expressing our happiness too!

SAT: Thanks a lot! 

Sri: Most of us know you as a lyricist, but some of us are not aware of your father Late Sri Suddala Hanumanthu garu, who is also a great prajaakavi…

SAT: He was a freedom fighter and a great lyricist. Whatever I am writing today is all I got from him. He is the inspiration and motivation behind my success. It is his inspiration that made me write for films like osE raamulammaa!, daLam, and kubusam.

Sri: I think he wrote a couple of songs for Telugu films too. O paalabugga jeetaagaaDaa (maa bhoomi) comes to my mind. Did he write more?

SAT: That�s the only song which was used in films. People still remember him for that song! Actually, that song was not written for a film but was taken from his private songs. He never wrote for films particularly. He dedicated all his life for peoples� movement.

Sri: So being the son of a prajaakavi, how did your transaction with filmdom happen? What made you to come to this industry?

SAT: I had to run the family myself following my father’s death.  And, with just my job at hand, it became impossible for me to do it, and I thus needed an alternative. My nephew was already in the field by then, and he helped me get a break in the films.

Sri: Can you tell me in more detail, please?

SAT: I was born and brought up in Suddala and Metpalli areas. I was a teacher in Metpalli before I came into the Telugu film industry. After my father expired, I knew I needed to do something more to make both the ends meet, and I realized that the teaching profession alone cannot help me do that. I was well versed with lyrics as I was into lyric-writing ever since I was a child. My nephew, Uttej, was already in films by this time. He said he will help me, and he got me the first chance in the Industry ­in the form of namastE anna. (The song pictured on Kota Sreenivasa Rao and Tanikella Bharani, comically penned in telangaaNaa accent is Ashok Teja’s first song.) Then I wrote for four other films before my fist major hit. I wrote for osE raamulammaa! and ninnE peLLaaDataa in the same year. After osE raamulammaa, there was no looking back for me.

Sri: In ninnE peLLaaDataa, naa moguDu raampyaarI pan icchi… ‘ I think this is the song you wrote � that’s sung in aTla taddi…?

SAT: Yes, that’s the song! The song was a big hit and also the songs in the film osE raamulammaa! were great hits. After these, people started noticing my work, and I became quite busy with that.

Sri: But then, didn’t you get labeled for being able to write certain songs only, because of your background? You got famous for all those osE raamulammaa! type of songs…

SAT: Nothing like that, anDi! Songs like nemali kannODaa… (okaTO number kurraaDu), allari allari choopulatO oka gilluDu modalaaye… (khaDgam), bangaaru kaLLa bucchammO… (muraari) …and the lady sentiment songs like adakutura neeku aDugaDugunaa… (kanTE kooturnE kanu) are all good hits. So, I can say I was not really labeled as only certain brand of a lyricist (laughs).

Sri: What inspires you write a song?

SAT: When a director comes up with a situation, we discuss about it for an hour some times about what type of a song we need for that situation. And, after that, it takes me another hour at the most to complete that song.

Sri: What do you prefer? Write a lyric for a tune or write a lyric and let the music director tune it?

SAT: It depends on various things, anDi! Sometimes, we write lyric first and then the tune gets composed. Sometimes it�s the other way round. But, usually, I’d like to listen to the situation before writing a situation-oriented song; a song should fit into the film as an integral part of the film and not as an odd manner. I also do not agree with the complaint that the values in the songs are going down. We do write good songs, but sometimes they get unnoticed due to too much of orchestration, sounds, or the singers who do not know proper Telugu.

Sri: Are you planning to bring all your works as a book?

SAT: I already published a book called aakupaccha cheera. It has 108 songs.

Sri: Yeah, but that’s nowhere near your complete works – the book has only 108 songs out of your nearly 1000 songs. And, they are just compilation of the songs and there is nothing about the background of each song. Is there anything you’d like to do in those lines?

SAT: C. Narayana Reddy gaaru brought out a book like that on his works, yeah. I would think about it, but at this time, I do not have any thoughts about this idea. I do have the complete list of the songs that I wrote, and I also have all those files. So, when time permits, I will definitely think about it.

Sri: Coming to the national award that you recently won: congratulations first! And then, in the last sixty years we got only three national awards for lyrics in Telugu Cinema, and you are one of them. How do you feel about it?

SAT: In the last sixty years we got only three awards, but it doesn’t mean that we lack good lyricists! We have very good lyricists like sirivennela (Seetarama Sastry) gaaru, etc. There are various different reasons for not getting awards for all good lyrics. I thought I missed it myself a couple of times in the past – songs like TapaTapaTapa chemaTa boTlu and okaTE jananam okaTE maraNam songs were probables, in my opinion. Of course, I am happy that I got the award this time. The credit goes to Chiranjeevi gaaru for recommending me to Vinay (V.V. Vinayak) for the song.  The song came like a flow once I heard the situation. It is Mani Sarma’s music and Balu sir’s voice which gave more life to the song. I am really thankful to all of them, and I express it at this time!

Sri: Though there are many good songs among those you wrote, there are some songs which are more commercial and have less lyrical value? Why do you write such songs?

SAT: One cannot say no to the producers and directors. If you want to be in the field, you need to write all types of songs. If one says one is not going to do it, offers will slowly stop coming. One needs to compromise sometimes. ‘gongaTlO annam tinTU venTrukalu ErukOvaDam verritanam!’ What else can I say!

Sri: Talking about your father again, do you have any plans to bring back your father’s songs into records or something?

SAT: I do have a couple of cassettes of his songs recorded with his own voice. But these cannot be made as regular audios are they are recorded in regular tape recorder and not in a studio or something like that.

Sri: You can talk to the music directors who have studios and can reduce the noise and get clarity in the songs. And, the orchestration also can be arranged and added separately. Isn’t it?

SAT: I am not aware of these things. If that can be done, I will certainly do that thing. I will talk to the music directors on that soon.

Sri: Now, you became more popular with the national award. Do you want to do anything in particular in the name of your father?

SAT: Yes, I want to establish an award in his name. “Suddala Hanumanthu jaanapada award” or something like that – I will definitely do that. I want to make a fixed deposit and establish an award with the interest from the deposit. That will take some time, but I would definitely like to do it.

While we are taking he got two calls from the directors for their films. He asked them to come and meet so that they can discuss the situation and that he’ll write the song in the next couple of hours. Seeing his busy schedules, I wished him best of luck and taken leave, thanking him for the interview.

Compiled and Edited by NaChaki

Courtesy: www.telugucinema.com/